ว่านตาไม้ Kaempferia rotunda L.

ลักษณะ ต้น ใบ คล้ายขมิ้นอ้อย หัวคล้ายตาไม้ มีกลิ่นฉุน
สรรพคุณ ทางสมุนไพร เป็นยารักษาโรคตาเจ็บทุกชนิด เอาหัวโขลกคั้นเอาน้ำผสมกับน้ำฝน ทาและหยอดตา เอากากพอก
หมายเหตุ ว่านชนิดนี้ น่าจะเป็นต้นเดียวกับ ว่านทิพยเนตร
พบในตำราของ
พยอม วิไลรัตน์. ตำรากบิลว่านและต้นไม้วิเศษนานาชนิด. 2504, หน้า 115
ชั้น หาวิธี. ตำราว่านวิเศษอันศักดิ์สิทธิ์. 2506, หน้า 47
เลื่อน กัณหะกาญจนะ. ตำราคุณลักษณะว่านและวิธีดูแลว่าน. 2506, หน้า 156
อาจารย์ญาณโชติ. คัมภีร์ไสยศาสตร์ฉบับสมบูรณ์. ไม่ปรากฏปีที่พิมพ์, หน้า 968

ว่านตาลปัตรฤาษี Limnocharis flara [L.]

ลักษณะ หัวคล้ายหอมหัวใหญ่ ใบคล้ายตาละปัดฤาษี ลำก้านแข็ง ใบใหญ่แข็ง สีเขียวปนเหลือง หนึ่งต้นมีหลายใบ มีดอกสีขาว กลีบเล็ก ช่อหนึ่งมีหลายดอก
สรรพคุณ ทางคุ้มครอง ปลูกไว้คุ้มภัยกันอันตรายต่างๆ
หมายเหตุ ว่านชนิดนี้ บางทีเรียก นางกวัก บัวค๊วก (ภาคเหนือ)
พบในตำราของ
สวิง กวีสุทธิ์, ร.ต. ตำรากบิลว่าน. 2508, หน้า 55

ว่านตาลปัตรฤาษี Cycas siamensis Mig.

ลักษณะ ต้นและใบคล้ายปรงใหญ่ ออกใบระหว่างกาบ มีลูกที่โคนต้น ทุกลูกมีกาบหุ้ม กาบนั้นคล้ายกับตาลปัตร
สรรพคุณ ทางสมุนไพร ใช้เป็นยาแก้พิษขึ้นตามผิวหนัง เกลื่อนฝีเมื่อแรกเป็น แก้แผลพุพองตามผิวหนัง เอาเม็ดและกาบเผาไฟให้ไหม้เป็นถ่าน ผสมกับน้ำมันมะพร้าว หรือน้ำมันงา ทาผิวหนังที่เกิดเป็นพิษต่างๆ
หมายเหตุ ว่านนี้มีหลายชื่อ คือ มะพร้าวเต่า ปรงป่า
พบในตำราของ
พยอม วิไลรัตน์. ตำรากบิลว่านและต้นไม้วิเศษนานาชนิด. 2504, หน้า 113 เรียก ว่านตาละปัตร์ฤาษี
เลื่อน กัณหะกาญจนะ. ตำราคุณลักษณะว่านและวิธีดูแลว่าน. 2506, หน้า 154-155
อาจารย์ญาณโชติ. คัมภีร์ไสยศาสตร์ฉบับสมบูรณ์. ไม่ปรากฏปีที่พิมพ์, หน้า 969 เรียก ว่านตาละปัดฤาษี

ว่านตาลปัตรฤาษี Leea macrophylla Roxb. Ex Hornem.

ลักษณะ ใบเป็นรูปหัวใจรีๆ คล้ายใบคูนหรือใบพลวง หัวใหญ่ มีดอกแล้วใบจะแห้ง ดอกสีเขียวแซมด้วยสีขาว
สรรพคุณ ทางคงกระพัน แคล้วคลาด มีอานุภาพทางคงกระพันชาตรี และแคล้วคลาด ป้องกันอุบัติเหตุต่างๆ นำติดตัวไปด้วย หรือกินทำให้คงกระพันชาตรีและแคล้วคลาด
หมายเหตุ ว่านนี้บางทีเรียกว่า ว่านฤาษี เขื่องหูช้าง ว่านชนิดนี้เป็นตระกูลเดียวกับ ว่านกาสัก แต่ ว่านตาลปัตรฤาษี เมื่อโตเต็มที่ รูปทรงใบจะเป็นหยักๆ เฉียงขึ้นประมาณ 45 องศา และต้นจะสูงกว่า ขณะที่ ว่านกาสัก เมื่อโตเต็มที่ รูปทรงใบจะป้อมคล้ายใบต้นสัก การออกใบจะค่อนข้างขนานพื้น ถ้าใบแก่จะเฉียงลงพื้น และทรงต้นจะเตี้ย
หมายเหตุ ภาพนี้ได้รับความอนุเคราะห์จาก คุณ อารีย์ กาละ จังหวัดนครศรีธรรมราช
พบในตำราของ
ล. มหาจันทร์. คู่มือนักเล่นว่าน. 2480, หน้า 61
ชัยมงคล อุดมทรัพย์. ตำราดูว่าน และพระเครื่อง-พระบรมธาตุ. 2503, หน้า
พยอม วิไลรัตน์. ตำรากบิลว่านและต้นไม้วิเศษนานาชนิด. 2504, หน้า 112-113 เรียก ว่านตาละปัตร์ฤาษี
อุตะมะ สิริจิตโต. ตำราปลูกและดูลักษณะว่าน. 2505, หน้า 56 เรียก ว่านตาละปัตฤาษี
ชั้น หาวิธี. ตำราว่านวิเศษอันศักดิ์สิทธิ์. 2506, หน้า 59 ว่านตาลปัตรฤาษี
เลื่อน กัณหะกาญจนะ. ตำราคุณลักษณะว่านและวิธีดูแลว่าน. 2506, หน้า 154
อาจารย์ญาณโชติ. คัมภีร์ไสยศาสตร์ฉบับสมบูรณ์. ไม่ปรากฏปีที่พิมพ์, หน้า 968-969 เรียก ว่านตาละปัดฤาษี