ว่านจังงัง Kaempferia parviflora Wall. ex Baker

ลักษณะ ต้นใบคล้ายขมิ้นแต่เล็กกว่า หัวมีลักษณะกลมเป็นเปลาะๆ เล็กกว่าหัวขมิ้น เนื้อในหัวสีขาว มีกลิ่นหอม รสหอมเย็น
สรรพคุณ ทางเสน่ห์เมตตา และทางคุ้มครอง ปลูกไว้กับบ้านเป็นศิริมงคล นำโชคลาภมาสู่อยู่เสมอ และป้องกันโจรผู้ร้าย ไม่สามารถเข้าบ้านได้เลย เมื่อโจรจะเดินเข้าบ้านเพื่อทำโจรกรรม จะเกิดให้เป็นจังงัง งงงันไม่สามารถเข้าบ้านได้เลย และยังทำให้เป็นเสน่ห์มหานิยมวิเศษนัก
ถ้าจะทำให้เกิดมีอำนาจให้คนเกรงกลัวงงงันเป็นจังงัง และเมตตามหานิยม พร้อมด้วยคงกระพันชาตรี ให้เอาหัวว่านนี้ บดเป็นผงผสมกับแป้งผัดหน้า หรือผสมขี้ผึ้ง น้ำมันจันทน์ น้ำมันหอม นำติดตัวหรือเจิมหน้าสีปากไปในที่แห่งใด นึกเอาแล้วแต่ความปรารถนาจะสำเร็จผลทุกประการ
ผงว่านจะต้องเสกด้วยคาถา “อิสวาสุ สุสวาอิ จิเจรุนิ พุทธะสังมิ นะชาลิติฯ” ถ้าเอาผงว่านโรยใส่ตุ่มน้ำกิน คนจะรักใคร่หลงใหลทั้งครัวเรือน
พบในตำราของ
พยอม วิไลรัตน์. ตำรากบิลว่านและต้นไม้วิเศษนานาชนิด. 2504, หน้า 129-130
ชั้น หาวิธี. ตำราว่านวิเศษอันศักดิ์สิทธิ์. 2506, หน้า 53
เลื่อน กัณหะกาญจนะ. ตำราคุณลักษณะว่านและวิธีดูแลว่าน. 2506, หน้า 125
สมาน คัมภีร์ และ ทัศนา ทัศนมิตร. กบิลว่าน 108. 2516, หน้า 96
อาจารย์ญาณโชติ. คัมภีร์ไสยศาสตร์ฉบับสมบูรณ์. ไม่ปรากฏปีที่พิมพ์, หน้า 959-960

ว่านจักรพรรดิ์ Curcuma petiolata Roxb.

ลักษณะ ต้นและใบเหมือนขมิ้น มีครีบใบขาว ดอกเหลืองขาว หัวเหมือนขมิ้นเป็นสีเหลืองอ่อน
สรรพคุณ ทางคงกระพัน และทางมหานิยม ใช้กินทำให้คงกระพันชาตรี นำหัวติดตัวไปด้วยเป็นเสน่ห์มหานิยมและคงกระพันชาตรี เอาหัวมาเสกด้วย “นะโมพุทธายะฯ”
หมายเหตุ ว่านนี้บางทีก็เรียกว่า ว่านมหาจักรพรรดิ์ ว่านเศวตฉัตร
พบในตำราของ
พยอม วิไลรัตน์. ตำรากบิลว่านและต้นไม้วิเศษนานาชนิด. 2504, หน้า 117 เรียก ว่านเศวตฉัตร, หน้า 119
ชั้น หาวิธี. ตำราว่านวิเศษอันศักดิ์สิทธิ์. 2506, หน้า 16 เรียก ว่านมหาจักรพรรดิ์, หน้า 61 เรียก ว่านเศวตฉัตร (ซ้ำ)
เลื่อน กัณหะกาญจนะ. ตำราคุณลักษณะว่านและวิธีดูแลว่าน. 2506, หน้า 124,
หน้า 403 เรียก ว่านเศวตฉัตร (ซ้ำ)
สวิง กวีสุทธิ์, ร.ต. ตำรากบิลว่าน. 2508, หน้า 70
สมาน คัมภีร์ และ ทัศนา ทัศนมิตร. กบิลว่าน 108. 2516, หน้า 25 เรียก ว่านมหาจักรพรรดิ์
อาจารย์ญาณโชติ. คัมภีร์ไสยศาสตร์ฉบับสมบูรณ์. ไม่ปรากฏปีที่พิมพ์, หน้า 960,
หน้า 1013 เรียก ว่านเศวตฉัตร (ซ้ำ)

ว่านจักรไกร Crinum amoenum Roxb.

ลักษณะ ใบคล้ายใบว่านน้ำ (บางตำราว่าเหมือนใบข้าว) ต้นคล้ายว่านน้ำเล็ก ใบสีเขียว หัวดังหัวหอม
สรรพคุณ ทางคงกระพัน ใช้หัวเคี้ยวกินกับสุรา หรือตำกินก็ได้ หรือใช้หัวพกติดตัว
หมายเหตุ ว่านชนิดนี้ เป็นคนละต้นกับ ว่านสลักไก ว่านชนิดนี้ น่าจะเป็นชนิดเดียวกับ ว่านช้างประสมโขลงตัวผู้ ภาพนี้ได้รับความอนุเคราะห์จาก คุณกะได เวบแมกโนเลียไทยแลนด์
พบในตำราของ
พยอม วิไลรัตน์. ตำรากบิลว่านและต้นไม้วิเศษนานาชนิด. 2504, หน้า 129
อุตะมะ สิริจิตโต. ตำราปลูกและดูลักษณะว่าน. 2505, หน้า 83-84
เลื่อน กัณหะกาญจนะ. ตำราคุณลักษณะว่านและวิธีดูแลว่าน. 2506, หน้า 123
อาจารย์ญาณโชติ. คัมภีร์ไสยศาสตร์ฉบับสมบูรณ์. ไม่ปรากฏปีที่พิมพ์, หน้า 959

ว่านจั๊กจั่น Hyacinthus sp.

ลักษณะ ต้น ใบ หัว เหมือนกระเทียม ใบสีเขียว แต่ไม่มีดอก
สรรพคุณ ทางสมุนไพร เป็นว่านแก้พิษเมื่อถูกอสรพิษขบกัด ใช้หัวตำกับน้ำซาวข้าวกิน หรือจะใช้ใบขยี้ทาปากแผล หรือตำพอกแผลที่ถูกกัด ก็จะถอนพิษหายได้
หมายเหตุ ว่านชนิดนี้ ผู้เขียนคิดว่า อาจจะเป็นชนิดเดียวกับ ว่านพระยาลิ้นงู ว่านตะเภาน้อย และไม่ใช่คราบจั๊กจั่นขึ้นรา ที่เรียกว่า ต่อเงินต่อทอง
พบในตำราของ
ประพัฒนสรรพกร, หลวง. ตำหรับกระบิลว่าน. 2475, หน้า 46
ชัยมงคล อุดมทรัพย์. ตำราดูว่าน และพระเครื่อง-พระบรมธาตุ. 2503, หน้า 38
พยอม วิไลรัตน์. ตำรากบิลว่านและต้นไม้วิเศษนานาชนิด. 2504, หน้า 103
อุตะมะ สิริจิตโต. ตำราปลูกและดูลักษณะว่าน. 2505, หน้า 45-46
ชั้น หาวิธี. ตำราว่านวิเศษอันศักดิ์สิทธิ์. 2506, หน้า 63
เลื่อน กัณหะกาญจนะ. ตำราคุณลักษณะว่านและวิธีดูแลว่าน. 2506, หน้า 122
สวิง กวีสุทธิ์, ร.ต. ตำรากบิลว่าน. 2508, หน้า 45
อาจารย์ญาณโชติ. คัมภีร์ไสยศาสตร์ฉบับสมบูรณ์. ไม่ปรากฏปีที่พิมพ์, หน้า 959